I/- LÒCH SÖÛ KINH THAØNH HUEÁ

Khôûi ñi töø naêm 1558 (naêm Maäu Ngoï) luùc Nguyeãn Hoaøng 34 tuoåi ñöôïc tin anh laø Nguyeãn Uoâng bò  Trònh Kieåm gieát,  Nguyeãn Hoaøng moät maët lo ngaïi ñeán söï an nguy cuûa mình, maët khaùc muoán xaây hoaøi voïng laøm neân cô nghieäp lôùn cuõng nhö baùo thuø cho gia ñình, vì theá  Nguyeãn Hoaøng ñaõ sai ngöôøi taâm phuùc ñeán tham vaán yù kieán cuï Traïng Trình Nguyeãn Bænh Khieâm, luùc ñoù cuï Traïng Trình  ñaõ gaàn 70t qui aån ôû Baïch Vaân Am  ôû Haûi Döông ñang raûo chôi trong vöôøn tröôùc hoøn non boä, cuï ñaõ khoâng traû lôøi tröïc tieáp maø nhìn baâng quô vaø chæ vaøo ñaøn kieán ñang boø quanh hoøn giaû sôn noùi raèng "Hoaønh Sôn nhaát ñaùi, vaïn ñaïi dung thaân" (Hoaønh Sôn moät daõi, muoân ñôøi dung thaân) roài cho ngöôøi tieån khaùch.  Nguyeãn Hoaøng nghe vaäy ñaõ hieåu ñöôïc thaâm yù cuûa cuï Traïng Trình neân ñaõ nhôø ngöôøi chò gaùi cuûa mình laø Ngoïc Baûo töùc vôï  Trònh Kieåm xin vôùi ñöùc vua cho traán ñoùng phöông nam töø Thuaän Hoùa trôû vaøo. Neå tình vôï Trònh Kieåm ñaõ taâu vua cho Nguyeãn Hoaøng vaøo traán ñoùng phöông nam.

* Naêm 1558 Nguyeãn Hoaøng vöôït ñeøo Ngang ñeán  Thuaän Hoùa, taïi xaõ Aùi Töû huyeän Ñaûng Xöông (töùc laø Trieäu Phong Quaûng trò baây giôø) baét ñaàu khôûi coâng xaây döïng kinh thaønh cho mình tröôùc laø phoøng thuû sau laø thöïc hieän yù ñoà laâu daøi  laø xöng vöông laäp quoác, nhöng theo theá söï thaêng traàm kinh thaønh naøy ñaõ phaûi dôøi ñi dôøi laïi ñeán 7 laàn môùi oån ñònh ñoù laø Phuùc Yeân, Kim Long, Phuù Xuaán , Baùc Voïng sau cuøng ñeán Phuù Xuaân trôû laïi

* Naêm 1802 Nguyeãn Aùnh ñaùnh thaéng Taây Sôn laáy laïi thaønh Phuù Xuaân vaø töï mình xöng vöông taïi ñaây môû ñaàu cho trieàu ñaïi nhaø Nguyeãn vôùi teân hieäu Gia Long

* Naêm 1805 baét ñaàu khôûi coâng xaây döïng kinh ñoâ Hueá

* Naêm 1824 Hoaøn thaønh vieäc xaây caát döôùi thôøi Minh maïng.  (Toång coïng taát caû laø 19 naêm xaây döïng)

Nhö vaäy tính töø thôøi chuùa Nguyeãn Hoaøng vaøo phöông nam laäp nghieäp 1558 ñeán naêm 1805 laø  sau 247 naêm  Chuùa Nguyeãn vaøo nam laäp quoác, kinh thaønh Hueá  môùi ñöôïc chính thöùc khôûi coâng xaây döïng vaø toàn taïi cho ñeán ngaøy hoâm nay.
 

II/- MOÂ TAÛ KINH THAØNH HUEÁ

Tính töø thôøi vua Gia Long kinh thaønh Hueá toïa laïc treân moät loâ ñaát thuoäc ñòa phaän cuûa 8  laøng ñoù laø laøng Phuù Xuaân, Vaïn Xuaân, Dieãn Phaùi, An Vaân, An Hoøa, An Myõ, Theá Laïi vaø An Böûu vaø laøng Phuù Xuaân laø maát nhieàu ñaát hôn caû. Khôûi ñaàu kinh thaønh ñöôïc xaây baèng ñaát trong 4 thaùng thì xong, vaø maõi ñeán naêm 1818 kinh thaønh baét ñaàu xaây laïi baèng gaïch töø hai maët nam vaø taây tröôùc  vaø coâng vieäc keùo daøi töø cuoái thôøi Gia Long ñeán thôøi Minh Maïng  naêm 1824 môùi hoaøn taát vieäc xaây thaønh baèng gaïch, ñaët bieät trong thôøi gian xaây döïng kinh thaønh ñaõ hai laàn bò möa lôùn laøm suïp ñoå moät phaàn kinh thaønh ñoù laø naêm 1820 vaø naêm 1822.

Kinh thaønh Hueá ñöôïc xaây döïng theo daïng töù giaùc loài caùc caïnh khoâng baèng nhau (seõ ñi saâu vaøo chi tieát ôû phaàn sau). Bôø thaønh cao 6m,  daøy 20m toaøn baèng gaïch.

Kinh thaønh Hueá coù taát caû laø 10 cöûa  cao khoaûng 16m, moãi cöûa coù ba taàng ñoù laø :

1)- Cöûa chaùnh Baéc coøn goïi laø cöûa Haäu.
2)- Cöûa Taây Baéc goïi laø cöûa An Hoøa.
3)-  Cöûa chaùnh Taây.
4)- Cöûa Taây Nam goïi laø cöûa Höõu.
5)-  Cöûa chaùnh Nam coøn goïi laø cöûa Nhaø Ñoà.
6)- Cöûa Quaûng Ñöùc naêm 1953 ñaõ bòï saäp  do baûo luït neân thöôøng ñöôïc goïi laø cöûa saäp.
7)- Cöûa Theå Nhôn coøn goïi laø cöûa Ngaên.
8)- Cöûa Ñoâng Nam coøn goïi laø cöûa Thöôïng Töù.
9)- Cöûa chaùnh Ñoâng coøn goïi laø cöûa Ñoâng Ba.
10)- Cöûa Ñoâng Baéc coøn goïi laø cöûa Keû Traøi,  thoâng vôùi Traán Bình Ñaøi coøn goïi laø cöûa Mang Caù.

Taïi phía nam kinh thaønh coù moät kyø ñaøi lôùn (coøn goïi laø coät côø), kyø ñaøi goàm coù 3 taàng (tính töø döôùi ñaát leân taàng thöù nhaát cao 5m60, taàng thöù 2 cao 5m80 vaø taàng thöù ba cao 6m nhö vaäy toång coïng kyø ñaøi cao:  17m 40. Coät côø ñaàu tieân cao 29m 52, ñaõ nhieàu laàn bò hö haïi do gioù baûo, chieán tranh ñöôïc döïng laïi nhieàu laàn,  laàn sau cuøng naêm 1948 ñuùc beâ toâng coát saét cao 37m.

Boá trí veà phong thuûy phía traùi töø höôùng ñöôøng Huyønh Thuùc khaùng ñi xuoáng Bao Vinh  coù moät caàu hay coøn goïi laø coáng vì raát nhoû duøng ñeå thoaùt nöôùc töø bôø hoà thaønh noäi ra soâng Ñoâng ba coù teân laø THANH LONG.  Vaø töø ñöôøng Traàn Höng Ñaïo chaïy thaúng qua Phu Vaên Laâu veà phía beân phaûi kinh thaønh coù moät caàu nhoû baét qua moät nhaùnh soâng Höông chaûy veà  An Hoøa coù teân laø caàu Baïch Hoå caàu naøy höôùng leân Kim Long vaø chuøa Linh Muï. Tröôùc maët höôùng nam kinh thaønh Hueá laø gioøng soâng Höông phía xa caùch kinh thaønh khoaûng 3Km coù  nuùi Ngöï Bình ñoä cao khoaûng 100m. Ñaây laø moät ngoïn nuùi coù ñænh baèng phaúng  neân coøn goïi laø Baèng sôn,  ñaàu nuùi lôûm chôûm, ñaõ ñöôïc nhaø vua cho leänh ñaép ñaát phía tröôùc  troøn trôû laïi gioáng nhö moät tieàn aùn  baûo veä ñöùc vua.

                        Nuùi Ngöï Bình tröôùc troøn sau meùo
                        Soâng An Cöïu naéng ñuïc möa trong.

Vôùi söï boá trí nhö treân  cho neân  töø vua quan ñeán caùc nhaø phong thuûy, caùc nhaø vieát saùch veà phong thuûy, veà  coá ñoâ Hueá ñeàu cho raèng kinh thaønh Hueá nhö laø moät bieåu töôïng hoaøn chænh veà phong thuûy nhö laø coù Thanh Long Baïch Hoå ñaày ñuû tröôùc coù nuùi Ngöï Bình nhö laø tieàn aùn baûo veä vua vaø  gioøng soâng Höông chaûy qua kinh thaønh  taïo neân  Minh ñöôøng thuûy tuï raát toát ñeïp. Veà maët lyù thuyeát phong thuûy thì  ñuùng nhöng thöïc teá coù phaûi vaäy khoâng?  xin môøi caùc baïn ñi vaøo chi tieát cuï theå nhö sau. >>>>>>>